Warszawa

FABRYKA FORTEPIANÓW I PIANIN „J. MAŁECKI”

 

ZOBACZ GALERIĘ ZDJĘĆ -> 

 

Fabryka Fortepianów i Pianin „J. Małecki” ul. Zajączkowska 5

 

Powstała na przełomie 1860/1861 r. przy ul. Aleksandria 12/14/16, założona przez dwóch specjalistów budowy instrumentów: Juliana Małeckiego (1834-1912) i Wiktora Schrödera, którego nazwisko na instrumentach pisane było w transkrypcji polskiej.
Fabryka już w 1867 r. w Paryżu otrzymała srebrny medal za fortepian krzyżowy z podwójną ramą metalową, sześcioma wspornikami, mechaniką angielską repetycyjną, fornirowany palisandrem, wyceniony na 1000 rb.


Od 1869 r. w fabryce konstruowano fortepiany z zawieszoną płytą rezonansową własnego projektu. W tym samym roku dysponowała już 4 warsztatami i zatrudniała 12 pracowników, a jej produkcja roczna sięgała 9000 rb., w tym udział płac (zatrudnienia) wynosił 3500 rb. Od 2 stycznia 1871 r. fabryka miała tytuł Dostawcy Konserwatorium Warszawskiego. W 1872 r. zatrudniała 44 osoby, a wartość produkcji sięgnęła 45 000 rb. W następnym roku na wystawie w Wiedniu otrzymała medal zasługi (1872). Zatrudnienie w latach 1877-1880 nieznacznie spadło i wynosiło od 30-40 osób. W 1878 r. w Paryżu została uhonorowana brązowym medalem.


W 1879 r. 30 pracowników wyprodukowało 80 instrumentów, których wartość wynosiła 36 000 rb. Kiedy w 1880 r. zysk sięgnął kwoty 55 000 rb., wówczas obaj wspólnicy podjęli decyzję o przeprowadzeniu fabryki na ul. Przemysłową 35, gdzie w latach 1880-1881 zostały wzniesione nowe budynki. W tym czasie otworzyła swój skład przy ul. Nowy Świat 34, co znacznie rozwinęło sprzedaż. W 1884 r. wyprodukowała rekordową ilość 100 instrumentów wartości 55.000 rb., a w pięć lat później otworzyła w Wilnie, przy ul. Dominikańskiej 16, własną filię (1889). Znaczącym sukcesem było otrzymanie złotego medalu na wystawie w Warszawie na przełomie 1886/87 r. Kolejne medale: w 1889 r. w Paryżu – srebrny; w 1889 r. w Niżnym Nowgorodzie – złoty. W latach 1903-1904 - 25 osób zatrudnionych w niej wypracowało zysk w wysokości 34 000 rb. (fortepiany na sumę 17 800 rb., pianina 15200 rb.), w 30 warsztatach fabryki wyposażonych w piłę taśmową i frezarkę.
W 1904 r. firma zbankrutowała i została zamknięta. Dotychczasową produkcję oszacowano na 6000 rb. podczas gdy jej wartość rzeczywista wynosiła zaledwie 3800 r., a wartość wyprodukowanych instrumentów wyniosła 3 mln rb. Budynek fabryczny przy ul. Przemysłowej odkupiła wytwórnia Kerntopfów, która przeniosła się do niego w 1909 r.


Wznowienie produkcji nastąpiło w latach 1908-1909, w nowym miejscu, przy ul. Zaokopowej 3 (przemianowanej w 1920 r. na ul. Zajączkowską 5) w podwarszawskim jeszcze wówczas Mokotowie. Występowała wówczas pod nazwą: Fabryka Fortepianów i Pianin „Małecki” Utrzymano skład fabryczny przy Nowym Świecie, z czasem przeniesiony na ul. Piękną 1, a w 1911 r. w Al. Ujazdowskie 17. Prowadziła, zarówno sprzedaż, jak i wynajem instrumentów na raty, co podkreślały reklamy prasowe. Do 1912 r. zatrudnienie kształtowało się w granicach od 24-30 pracowników, a produkcja roczna sięgała 33 000 rb. Poza konstrukcją nowych instrumentów zajmowała się konserwacją i strojeniem starych instrumentów.


Po śmierci Juliana Małeckiego firmę przejął Eugeniusz Czarnowski, mniejsze udziały własnościowe posiadali, syn Juliana - Stanisław Małecki oraz pracownik firmy – Stanisław Zembrzuski. Na ul. Zajączkowskiej 5 firma dotrwała do wybuchu II wojny światowej, kiedy jej zabudowania i wyposażenie legły w gruzach. Do końca swego istnienia nagradzana medalami i dyplomami na wszechświatowych wystawach. Liczne instrumenty fabryki „Małecki” zachowały się do dziś w zbiorach zarówno muzealnych, jak i prywatnych. Instrumentolog niemiecki J. Hirt, ocenił tę wytwórnię jako jedną z ważniejszych w świecie do 1880 r., kiedy święciła swoje triumfy i wprowadzała nowatorskie konstrukcje.