Wola

Fabryki

ELEKTROWNIA TRAMWAJÓW MIEJSKICH Drukuj

 

 

ZOBACZ GALERIĘ ZDJĘĆ ->

 

 

ul. Przyokopowa 28 

 

Warszawa od początku posiadała dwie elektrownie. Pierwsza, usytuowana była na Powiślu, między ulicami Tamką a Leszczyńską i uruchomiona w 1904 r. przez paryską firmę Compagnie d”Electricite’ de Varsovie. Dysponowała własnym ujęciem wody z Wisły, miała16 kotłów, 5 turbozespołów, z których największy o mocy 4000 kW. W lipcu 1915 r. została podporządkowana magistratowi Warszawy. Zapewniała energię elektryczną odbiorcom indywidualnym, urzędom i instytucjom użyteczności publicznej oraz zakładom przemysłowym. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. przeszła pod zarząd państwowy. W latach 1922-1924 elektrownię rozbudowano i zmodernizowano. Produkowała wtedy ok. 52 mln kWh energii. W listopadzie 1924 r. ponownie przejęło ją Towarzystwo Elektryczne, które w związku z nieprzestrzeganiem postanowień koncesji musiało 14 czerwca 1936 r. przekazać elektrownię zarządowi miasta Warszawy. Podczas kolejnej rozbudowy, w latach 19137-1939, zamontowano w niej  turbozespół o mocy 32 MW. We wrześniu 1939 r. częściowo zniszczona elektrownia stała się schronem dla ok. 2 tys. mieszkańców okolicznych domów. Uruchomiona ponownie dostarczała prąd do 3 września 1944 r. Zniszczona po upadku powstania – została uruchomiona 25 kwietnia 1945 r. 

 

Druga elektrownia powstała na Woli i w związku z zastąpieniem tramwajów konnych elektrycznymi miała dla nich dostarczać prąd. Zbudowana została według projektów na licencji firmy Siemens-Schuckert przez Józefa Lenartowicza (1870-1951), naczelnego inżyniera budowy warszawskiej sieci tramwajowej w latach 1905-1934. Od 1925 r. jako pierwsza elektro-ciepłownia zaopatrywała w ciepło własne budynki, warsztaty tramwajowe, gmach dyrekcji przy ul. Młynarskiej, budynek szkoły i budynek mieszkalny pracowników przy ul. Siedmiogrodzkiej 7. W miarę układania nowych torów dla tramwajów miejskich podłączano do niej nowe trakcje przebiegające przez nowe dzielnice stolicy (wcześniej pozbawione komunikacji przedmieścia)i. Stale modernizowana elektrownia działała do wybuchu II wojny światowej.  

 

Zbombardowana we wrześniu 1939 r. została niemal natychmiast odbudowana po zajęciu stolicy przez wojska hitlerowskie. Kierownikiem Elektrowni Tramwajów Miejskich przez całe dwudziestolecie, aż po powstanie, był inż. Herman Wegener, absolwent Szkoły Inżynierskiej w Mittweidzie w Saksonii, zginął na posterunku w sierpniu 1944 r. zamordowany przez hitlerowców. W trakcie walk powstańczych uszkodzone zostały budynki i urządzenia elektrowni – odbudowane już po wojnie w 1945 r. 

 

Zabudowania dawnej Elektrowni Tramwajów Miejskich są dzisiaj jednym z nielicznych przykładów architektury przemysłowej warszawskiej Woli. Po 1945 r. elektrownia nie została reaktywowana, a stołeczne tramwaje czerpały energię do swych silników z elektrowni żerańskiej wzniesionej już po wojnie. W 2002 r. kompleks został wpisany w całości do rejestru zabytków. 

 

Gmach główny elektrowni – posiadający pierwotnie elewację z surowej czerwonej cegły, z bogatym detalem architektonicznym – jest współcześnie obrzucony szarym tynkiem. Od strony ul. Grzybowskiej zachował się budynek administracyjny, mieszczący kiedyś mieszkanie dyrektora oraz parterowy budyneczek stróżówki - oba z czerwonej, nietynkowanej cegły. Jednym z obecnych użytkowników terenu jest Stołeczne Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej.

 
 
 


 
 

Reklama

No images